S  T  O  N  E  A  G  E  I  M  A  G  E  S

S T O N E A G E I M A G E S

MICHAL PORTAL

MUZIEKPosted by stoneageimages Fri, December 25, 2015 14:35:22

Op 1 juli 2013 kreeg ik een mail van vriend H. met wat hyperlinks naar nummers van de CD ‘Any Way’ van de Franse componist en muzikant Michel Portal. Hij was wel gecharmeerd van het album. Ik had nog nooit van de beste man gehoord. Erg enthousiast was ik niet nadat ik de muziek had beluisterd en mijn reply aan H. was een beetje zuur. Toch heb ik, blijkbaar, de CD aangeschaft maar daarna nooit meer geluisterd. Althans, ik kan mij dat niet meer herinneren. Gisteravond wilde ik eigenlijk een muziekje van Erik Truffaz opzetten (ook een Fransman), maar vergiste mij en deed per abuis 'Any Way' in mijn schijflezertje. Na een paar minuten keek ik verbaasd naar de B&W speakers… ‘Wat is dit in hemelsnaam voor fantastische muziek?’ Ik heb ademloos zitten luisteren en verbijsterd dat ik destijds, ik wist het nog, deze muziek van de hand had gewezen. Het bewijst maar weer hoe ongelofelijk belangrijk het ‘moment’ is. Hoe voel je je? Wat is je stemming? Hoe open staat de parachute eigenlijk? Op 1 juli 2013 zaten de 'Doors Of Perception' bij mij blijkbaar potdicht, dat is wel duidelijk. Maar, het is nooit te laat en nu weet ik dat ik er weer een toppertje bij heb! Bovendien is de audiofiele kwaliteit uitstekend en dat is een mooie extra bonus.

Een mens mist wel eens iets. Ik doel op een feit, een gebeurtenis, een goed boek of een film, enzovoort. U herkent dat misschien: iets wat iedereen schijnt te weten of kent en waar jij nog nooit van je leven van hebt gehoord. Dat gevoel kreeg ik de afgelopen dagen. Ik heb wat zitten zoeken op Google en het blijkt dat Michel Portal één van de invloedrijkste figuren uit de Europese moderne muziek is geweest. Tenminste, als je mag geloven wat men over hem schrijft. Ik heb zijn mooie curriculum vitae in ieder geval nooit meegekregen. Misschien heeft het te maken dat we in Nederland nauwelijks bezig zijn met wat er zich in de wereld muzikaal eigenlijk afspeelt, behalve binnen de landsgrenzen, Engeland en de Verenigde Staten.

Een korte biografie van Michal Portal is uit respect dus wel op zijn plaats. Hij is op 25 november 80 jaar (!) geworden, is van Franse geboorte en studeerde klassiek klarinet aan het Conservatoire de Paris. De man is werkelijk van alle markten thuis. Hij begon zijn muzikale carrière in de klassieke en hedendaagse Europese concertmuziek en speelde zelfs op een CD met muziek van Stockhausen. In de jaren zeventig werd hij de motor van de Franse én Europese moderne jazz en werkte samen met vogels van uiteenlopende pluimage zoals Joachim Kühn, Anthony Braxton, Jack DeJohnette, John Surman, Dave Liebman, Vernon Reid en een hele rits Fransen die ik niet ken. Daarnaast schreef hij filmmuziek en is, naast de klarinet en de saxofoon, de laatste jaren actief op de bandoneon. Zijn gepubliceerd werk reikt van Mozart tot Free Jazz en alles wat er tussen zit. Een zeer veelzijdige en creatieve (oude) baas dus.


Na mijn ‘ontdekking’ deze week smaakte het naar meer en ik stuitte na wat luisteren en zoeken op het album ‘Dipping In Minneapolis’. Minneapolis is natuurlijk de stad van Prince maar verder niet echt een muzikaal Mekka voor zover mijn kennis reikt. Om, voor mij dus, onduidelijke redenen verbleef Portal in 2002 een tijdje in die stad en nam er twee CD's op. De eerste heet ‘Minneapolis’ en de tweede ‘Minneapolis We Insist!’, een live album. Na een tijdje bracht hij een nog derde album uit ‘Dipping In Minneapolis’ hetgeen drie CD’s bevat met restant materiaal uit de studio en van de live sessies. Om kort te gaan: fantastisch! De andere twee albums zijn ook prima, maar de enorme variatie en veelzijdigheid van ‘Dipping’ spreekt mij nog meer aan. Er staan nota bene twee live versies van de klassieker 'Good Bye Pork Pie Hat'. Twee keer! Misschien overkill, maar dat vereist een beetje lef en dat waarderen we zoals onlangs vastgesteld (Snarky Puppy).

Even een leuk weetje tussendoor. Een Pork Pie Hat is een vilten hoedje van Britse oorsprong. Het hoedje heeft enige gelijkenis met de Engelse 'Pork Pie' die je in Albion overal in de pub kan eten. Het is een pasteitje van bladerdeeg met varkensvlees er in. Het hoedje kwam in de jaren veertig (weer) in de mode, vooral in Amerika. 'Goodbye Pork Pie Hat' is een jazz standard van Charles Mingus uit 1959 van zijn album 'Mingus Ah Um'. Liefhebbers weten dat wel. Het nummer is opgedragen aan saxofonist Lester Young, die twee maanden voorafgaand aan de geplande opnamen overleed. Young droeg altijd een Pork Pie Hat. Vandaar. Het nummer is geen 'Summertime', maar wél een klassieker van de bovenste plank. Een andere beroemde muzikant met een Pork Pie Hat is natuurlijk Marcus Miller. Op zijn website kun je zelfs 'signature' versies van het hoedje bestellen. Behalve Miller, heeft de hoofdpersoon Walter White uit de TV-serie 'Breaking Bad' het hoedje ook weer 'fashionable' gemaakt.

De onderstaande 'still' komt uit de legendarische film 'The French Connection' uit 1971 met Gene Hackman als rechercheur 'Popeye' Doyle. Hij draagt een Pork Pie Hat en maakt een 'Goodbye' gebaar. Ik vraag mij af of regisseur William Friedkin dat met opzet heeft gedaan. Grappig. Het viel mij op toen ik naar een plaatje van een Pork Pie Hat zocht.

Terug naar het triple album van Portal. Er komen allerlei jazzstijlen langs van cool, free tot funk en rap. Het is wel een bijzondere mix en vraagt wel een zekere tolerantie van de luisteraar, want het is beslist geen homogene flow. Portal en kornuiten laten je alle hoeken van de muzikale jazzkamer zien als ik het zo mag formuleren. Mooie bezetting met mannen die hun sporen hebben verdiend bij, bijvoorbeeld, Miles Davis, Prince, George Benson, Maceo Parker en Aretha Franklin. O ja, Portal is een geweldige rietblazer met een aangename en vaak gepolijste sound.

Michal Portal is een zeer interessante figuur waarvan het de moeite waard is om eens wat tijd in zijn portfolio te steken. Ga ik zeker doen. Voor de liefhebbers wellicht een leuke tip. Begin maar eens met 'Any Way'.

En… beter laat dan nooit: bedankt voor de tip H.!