S  T  O  N  E  A  G  E  I  M  A  G  E  S

S T O N E A G E I M A G E S

PLAATJES DRAAIEN - ENCORE!

WEBLOGPosted by stoneageimages Fri, January 02, 2015 23:10:32

In november schreef ik wat over de oude en trouwe zwarte schijven en de draaitafel waar ik zo blij mee was én ben. Plaatjes draaien dus. Maar ik haalde de andere ‘plaatjes’ ook even aan, de Compact Disc. Natuurlijk, de meeste ouderen draaien gewoon een CD, maar de jonge generatie kijkt er naar als een relikwie uit een lang vergeten tijd. Ik wil nog één keer wat uitgebreider bij het fenomeen CD stilstaan.

Op 17 augustus 1982 vervaardigde Koninklijke Philips Electronics NV 's werelds eerste Compact Disc in een Philips-fabriek in Langenhagen, net buiten Hannover in Duitsland. De uitvinding van de CD luidde een technologische revolutie in de muziekindustrie in. Het markeerde het begin van de overgang van analoge naar digitale technologie. De CD werd een katalysator voor verdere innovatie in digitaal entertainment en communicatietechnologie die wereldwijd werd opgepakt.

Ik kocht in 1985 als een relatief early adaptor een Philips CD104 speler. Ik was dat gehannes met die platen en stof en krassen en gedoe helemaal zat. We zijn nu dertig jaar verder en, het is niet te stoppen, het mechanisch weergeven van muziek is eigenlijk wel voorbij. Leuk van de LP revival, maar dat is natuurlijk geen vooruitgang. Ik denk dat de LP wel zal blijven voor een groepje liefhebbers, maar dat valt voor de CD nog maar te bezien.

Ik werkte begin van de eeuw bij een grote Nederlandse softwareclub. Op een gegeven moment had ik een bedrijfsbezoek met rondleiding bij Philips in Eindhoven. Ik zag daar geprojecteerde toetsenborden waarmee je gewoon een PC kon bedienen door op de projectie te tikken, T-shirts met ingebouwde beeldschermen en nog veel meer gadgets waar Apple nog niet van kon dromen. Er was daar ook het huis van de toekomst waar je met internettechnologie video- en music on demand beschikbaar had. Streaming! Ja, ja. Het leek pure science fiction en dat was nota bene op de plaats waar de Compact Disc ooit was uitgevonden! We zijn bijna vijftien jaar verder en inmiddels heeft de werkelijkheid de sensatie van destijds ingehaald. Iedereen aan de streaming muziek of weergegeven vanuit een offline statische digitale bron. Makkelijk, dat is zeker en natuurlijk honderdduizend keer zo praktisch als die LP en CD meuk. Maar, is het ook leuk?

De Philips CD 104 was een legendarische speler die met een andere casing en label ook werd verkocht als Mission, Schneider, Marantz, Revox en diverse andere merken. Het CDM1 loopwerk was ‘one of a kind’ en werd als High End loopwerk nog jaren gebruikt door vele topmerken. Had ik ‘m maar bewaard want het is de enige onverwoestbare CD speler die er ooit is gebouwd, althans, volgens allerlei vintage websites.

In 1985 schafte ik natuurlijk ook mijn eerste CD aan. Dat was bij één van de pioniers in Nederland die uitsluitend de zilveren schijfjes verkocht. Een zaak aan de Molenwerf in Leiden. Ik ben de naam helaas vergeten. Ik kocht Brian Eno’s ‘Thursday Afternoon’. Deze legendarische producer, componist en ambient pionier had de muziek speciaal gecomponeerd voor het nieuwe medium. Eénenzestig minuten lang kabbelt de minimal-ambient muziek uit de luidsprekers. Geen gedoe met het omdraaien van een LP en geen tikken, ruisen en andere storende bijgeluiden. Ik vond het een verademing.

Ik heb sinds die dag in 1985 nooit meer een LP gekocht. Tot en met heden ben ik een grote fan van het medium CD. Alhoewel de hoes van een LP qua formaat en ‘art work’ de CD verpakking vet in de schaduw zette, vond en vind ik dat CD boekje toch ook ontzettend leuk. Makkelijk om te bekijken tijdens het luisteren en leuk om de ‘liner notes’, de informatie over artiesten en de songs er bij te hebben. In je handen! Mijn LP verzameling was inmiddels 1000 stuks groot, maar naar mate de CD collectie groeide, draaide ik ze steeds minder. Te meer omdat ik de beste LP’s verving voor de mechanisch betere CD. Dat de LP niet zelden audiofiel superieur was constateerde ik ook wel, maar vond dat ondergeschikt aan het ontbreken van de irritante bijgeluiden en het gebruikersgemak. Ergens in 2003 begon ik met downloaden van muziek via Apple iTunes en minder legale bronnen. Ik begon met MP3 files naar binnen te halen van obscure websites maar zelfs met hoge bitrates hoorde je toch echt verschil, met name in het laag en de plaatsing (ruimtelijkheid). Dus ik week al rap uit naar WAV en later de format's van Apple via iTunes. Al met al heb ik aardig wat Audio CD's zelf gemaakt met ALAC (Apple Lossless) als bron met, na enige tijd, bitrates tussen de 400 en 1000 kbps. Het resultaat is niet te onderscheiden van een 'echte' CD. Het luisteren, zoeken naar info en het gepiel met fotootjes, hoesjes en doosjes vind ik leuk en leerzaam. Ik deed en doe uiteraard wel mijn best ‘mijn’ eindproduct er top uit te laten zien. Al met al heb ik aardig wat geld uitgespaard, want dat was initieel de voornaamste reden. Maar tegenwoordig raakt de CD uit de gratie en dat is goed te merken. Via internet heb je niet zelden voor een paar euro een nieuwe CD in huis. Daar ga zelfs ik niet meer voor aan de slag. Toch blijven de allernieuwste CD’s nog steeds best duur en dan koop ik toch bij iTunes en brand het plaatje. Maar recent stuitte ik toch op problemen...

Over de kwaliteiten van mijn nieuwe Pioneers heb ik al diverse malen geschreven. Ik zal de lezer daar verder niet mee vermoeien. Maar wat mij pas na een paar weken opviel (misschien nog wel langer) was dat sommige CD-R’s slecht werden gelezen door de nieuwe CD speler. Maar nota bene ook enkele gekochte! Er werd wel afgespeeld maar je hoorde de laser steeds ‘zoeken’ naar de juiste info. In een eerder blog heb ik dat al besproken. Na veel zoeken op internet, veel getest en gedoe kwam ik toch tot de conclusie dat ik mijn CD’s moest branden op ‘dedicated’ Audio CD-R’s. Ook officieel geproduceerde CD's zijn soms niet van de kwaliteit die je mag wensen en dat verbaasde mij toch. Mijn oudere CD’s heb ik tot voor een jaar terug gebrand met een speciale PC Audio brander van Plextor en daar zijn geen problemen mee, dus het valt allemaal wel mee. Maar met mijn meeste recente PC en ingebouwde brander was de boodschap duidelijk: naar de Media Markt voor TDK’s!

Kent u de TV serie ‘Golden Girls’ nog? Een paar oudere dames die samen wonen in een huis in Florida. Eén van de dames’ moeder was Sophia, van Siciliaanse afkomst. Een sarcastisch wijfie dat meer op had met het Sicilië van ‘The Old Days’ dan het moderne Amerika. In bepaalde sitiuaties refereerde ze aan anekdotes uit haar moederland en begon dan standaard met de catchphrase ‘Picture it, Sicily, 1952...’ waarna dan een lachwekkend verhaal kwam. Die twee woorden, ‘Picture it’ (haal het voor je geest) werd een soort ‘running opening’ als J. en ik elkaar een verhaaltje wilde vertellen. Ik gebruik het nu weer...

‘Picture it’, Hoofddorp 2014, de Media Markt. Een gigantische zaak. Hoofddorp is geen Rotterdam of Amsterdam, maar de Media Markt is daar echt minstens zo groot. Ik was op zoek naar mijn ‘dedicated’ TDK Audio CD-R’s. Vroeger stonden de lege CD’s in dit soort zaken tot aan het plafond opgestapeld, maar ik wist tussen al die rijen elektronische nieuwigheid geen één CD te spotten. Dus maar eens een medewerker aangesproken. ‘Een CD-R zegt u?’ De jongen kijkt mij aan of hij net een hele zure citroen doorbijt. ‘Eh, ja’. Zeg ik. ‘U bedoelt CD’s’. ‘Nou ja, een soort van’, bevestig ik hem. Ik wil de brave borst niet in verwarring brengen. Hij begint te glimlachen en weet wat ik bedoel. ‘Waarom wilt u eigenlijk CD’s?’ Rare vraag, maar ik leg ik hem uit dat ik er muziek op brand. ‘Muziek branden op een CD’? De citroen is duidelijk nog niet op. Hij begrijpt er echt niets van. Ik leg hem uit dat je muziek kunt branden op CD’s en dan afluisteren via een CD speler. Hij denkt echt dat ik gek ben en begint een heel verhaal over FLAC, MP3, USB’s, streaming media, tablets, enzovoort. Hij kijkt zenuwachtig om zich heen. Hij heeft een klant die ontsnapt is uit een gesticht en die muziek op CD’s wil zetten. Hij moet zo snel mogelijk van mij af, dat is wel duidelijk. Ik doe alsof ik zijn ongemak niet merk en geef een korte uitleg over de historie van LP, platenspeler, Compact Disc, CD speler, downloaden, branden en ’dedicated’ CD-R Audio. Hij kijkt mij nog even met een lege blik aan, draait zich om en loopt voor mij uit en begint links en rechts tussen de vele schappen te zoeken naar de obscure schijfjes. Na een paar minuten vinden we, onderin een schap, vlakbij de Philips Hue lampen, een paar verloren dozen en spindels met CD’s. Verdomd, de TDK-Audio CD-R’s liggen er gewoon tussen! Drie dozen! Ik kijk enthousiast om mij heen, maar de jongen is al weg. Ik koop alle drie de dozen voor iets meer dan tien euro. De verkoopjongen heb ik nooit meer gezien. Het schijnt dat hij nog ergens schuimbekkend rondscharrelt tussen de onverhuurde kantoorpanden in het mooie Hoofddorp.

‘By far’ de mooiste CD's die ik dit jaar heb aangeschaft (gedownload) zijn van Dhafer Youssef, Matthew Halsall en Marcus Miller. Precies die vertoonden dat buitengewone irritante laser-gezoek door de Pioneer. Dus als eerste deze opnieuw gebrand op mijn prachtige nieuwe TDK schijfjes. Het resultaat was perfect en werkelijk audiofiel! Geen gezoek en gezoem, maar een weldadig mooie sound. Super gewoon. Dit is waar het allemaal om begonnen was. Zelden zo blij geweest en de Pioneer hoeft niet terug! O ja, de TDK’s hebben levenslange garantie!

Wat ik ook onwijs leuk vind is live muziek van Youtube en daar een mooi CD’tje van bakken. Heel veel live concerten staan tegenwoordig gewoon op de tjoep en steeds vaker in een prima audiokwaliteit. De gehanteerde streaming audio-bitrate is op dit moment 384 kbps vanaf videos met kwaliteit van 720p*). Met speciale software (o.a. DVDVideosoft) kun je de audiotracks downloaden naar een WAV format en converteren naar ALAC. Met iTunes kun je nog het opgenomen volume wijzigen en er zelfs een equalizer overheen halen en dan branden. Meestal zijn de concerten opnamen die op TV zijn uitgezonden. North Sea Jazz, Montreux, Marciac, Levenkusener Jazztage, Mezzo, enz. Met zo’n download heb je toch weer een leuk uniek product. Marcus Miller Montreux Jazz 2013 heb ik bijvoorbeeld deze week gebrand. Geweldig gewoon!

*) Het getal 720 staat voor het aantal horizontale beeldlijnen van de beeldscherm resolutie terwijl de letter p staat voor progressive scan. Heeft uiteraard geen invloed op de audiotrack.

En straks? Plaatjes blijven draaien? Wat mij betreft, zeker en vast! We zijn hier thuis echt niet van gisteren en we streamen er ook lustig op los. Dat dan weer wel, maar ik merk stiekem dat een separate DAC nodig is om het niveau van de CD te halen. Maar goed, via de thuisindeling van iTunes en iPad kan ik inmiddels een groot deel van mijn bibliotheek streamen en dat is natuurlijk super handig. Eerlijk is eerlijk.

Het is natuurlijk een verloren zaak, dat weet ik ook wel. Inmiddels heeft een nieuwe dienst zich in de USA en UK aangediend: 'Tidal'. Ze bieden 25 miljoen lossless FLAC tracks aan, allemaal gecodeerd op 44,1 kHz / 16 bit / 1411 kbps die je kunt streamen via internet. Met andere woorden, binnen een jaar of twee kun je, bij wijze van spreken, al je mediadragers, inclusief externe harde schijven, NAS servers en weet ik al wat niet meer gewoon in de vuilnisbak flikkeren. Net als je boeken video's DVD's en alle andere zooi trouwens. Beetje gechargeerd, maar toch...

Ik geniet er (heel veel) meer van om langs de LP of CD kast te lopen en iets leuks te pakken en gewoon op mijn gemak 'dedicated' te luisteren. Daarnaast vind ik het klooien met muziek (surfen, lezen, luisteren, downloaden, branden, CD maken) een onwaarschijnlijk relaxed tijdverdrijf.

Ik ga lekker een CD-tje draaien :-)

O ja, nog een goed artikeltje uit de Volkskrant. Voor de liefhebbers. Gaat over streaming, DAC's, MP3 en dergelijke (dank je JdR.): http://tinyurl.com/m382am3